Sapancalı Muallim Hasan Hüsnü (SAVAŞÇIN)

sapancali sapancli

(H. 1310/ M. 1893-1958)

Karaman’ın sosyal hayatı, tarihî ve coğrafyasını kaleme alan eğitimci-yazar.

Sakarya İli’ne bağlı Sapanca İlçesi’nde H. 1315/ M. 1898 (1928 yılında doğum tarihini kendisi H. 1310/ M. 1893 olarak tashih ettirmiştir) tarihinde dünyaya gelmiştir.

Babasının adı Mehmet, annesinin adı Gülperi’dir. Hüsnü Bey, Cenkcioğulları ailesine mensuptur. Ailesi 93 harbini müteakip Kafkasya’dan göç etmiştir. Soyadı Kanunu’ndan sonra “Savaşçın” soyadını almıştır. Lazca ve Gürcüce bilmektedir.

Mercan İ’dâdîsi ve Maliye Mektebi’nden R. 1329/ M. 1913 tarihinde mezun olmuş ve akabinde memuriyete başlamıştır.

R. 1336-1337/ M. 1920-1921 Sene-i Dersiyesi Sicil-i Ta’lim Varakası’nda Karaman İ’dâdî Mektebi’nde ulûm-ı riyâziye (matematik) dersi muallimi (öğretmeni) olarak geçmektedir.

Hüsnü Bey aynı zamanda hastanede memur olarak çalışmıştır. Hastanedeki vazifesini bırakan Hüsnü Bey, bir müddet Karaman İdadisi’nde müdür muâvinliği de yapmıştır.

Hüsnü Bey, daha sonra Konya (14 Kasım 1922-20 Ekim 1923) ve Niğde’de (1924-1926) görev yapmıştır. Ancak, Milli Mücadele Dönemi Konya öğretmenlerini araştıran ve bunu kitabında yayınlayan Caner Arabacı, Hüsnü Bey’in 1921-1925 tarihleri arasında Konya Sultanisi riyaziye muallimi olduğunu ifade etmektedir. Buradan Aksaray orta mektep müdürlüğüne atandığını belirtmektedir.

Aksaray Vilâyet Gazetesi’nde Hüsnü Bey’in Aksaray Orta Mektep Müdürlüğü görevine başladığına dair 19 Ekim 1926 tarihli bir haber yer almaktadır. Bu haberde Hüsnü Bey’in Niğde’den gelerek göreve başladığı ifade edilmektedir. Ayrıca Hüsnü Bey, Aksaray Kılıç Arslan Türbesi’ni anlatırken “Türbenin şekli umumisi Konya, Karaman, Niğde havalisinde gördüğüm Selçuk türbelerinin aynıdır.” şeklinde bilgi vermektedir.

1926-1929 tarihleri arasında Aksaray Orta Mektep Müdürü olarak görev yapan Hüsnü Bey, 7-16 Haziran 1928 tarihleri arasında Hasan Dağı’na muallimler, öğrenciler ve diğer katılımcıların da bulunduğu ilmî bir seyahat gerçekleştirmiştir. Bu seyahate ait teferruat, Aksaray ve çevresine ait tarihî, coğrafî bilgilerin de eklenmesiyle “Hasan Dağı’nda İlmî Cevelan” adıyla Ağustos 1928 tarihinde kitap haline dönüştürülerek matbu Osmanlıca olarak bastırılmıştır.

Yine Hüsnü Bey, Aksaray’da bulunduğu süre zarfında düzenli olarak yapılan konferanslara da konuşmacı olarak katılmıştır. Hüsnü Bey tarafından verilen konferanslardan “Meslek” ve “Ulu Camindeki Kaçakçılık Hakkında” başlıklı olanları Aksaray Vilâyet Gazetesi’nde yayınlanmıştır.

Hüsnü Bey, Afyon Orta Mektep riyaziye muallimliğinden (1929) sonra öğretmenliğe ara vermiş, Ziraat Bankası İhtiyat Müdürlüğünde yevmiyeli memur olarak çalışmıştır.

1932 yılında tekrar öğretmenlik mesleğine dönen Hüsnü Bey, emekliye sevk edildiği 1955 yılına kadar Ankara ve Kayseri’de idarecilik ve öğretmenlik yapmıştır.

Hüsnü Bey, 10 Nisan 1958 tarihinde vefat etmiştir.

Hüsnü Bey’in âlim, çalışkan, zeki ve iyi ahlâklı bir zât olduğu belirtilmektedir.

Hüsnü Bey’in ikisi Karaman ve biri Aksaray’a ait olmak üzere üç çalışması tespit edilmiştir. Hüsnü Bey’in görev yaptığı yerlerin sosyal hayatı, tarihî ve coğrafî konularına olan ilgisi Millî Mücadele Dönemi ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında bu iki şehrin karanlıkta kalan pek çok hususunu aydınlatmaktadır.

Eserleri: Karaman Ahval-i İçtimâiyye Coğrafiyye ve Tarihiyyesi Birinci Kitap, M., Süleymaniye Kütüphanesi, (1922 M./ 1338 R.), Kısmı: İhsan Mahvi, Eski Kayıt No: 77; Karaman Ahval-i İçtimâiyye Coğrafiyye ve Tarihiyyesi, Birinci Kitap, 1338 R./ 1922 M., (hzl: Dr. İbrahim Güler), TTK, Ankara 1993; Karaman Oğulları Hayat ve Vekâyi’-i Târihiyyeleri, Süleymaniye Kütüphanesi, Kısmı: İhsan Mahvi, Eski Kayıt No: 76. 1922; Hasan Dağı’nda İlmî Cevelan, Aksaray Vilayet Matbaası, Aksaray 1928. (hzl: Dr. Nevzat Topal), Kömen Yayınları, Konya-2009.

BİBLİYOGRAFYA:

Aksaray Vilâyet Gazetesi: 4 K. Sani 1928, sy. 65, s. 2.; 17 K. Sani 1928, sy. 67, s. 3.; 12 Eylül 1928, sy. 101, s. 3.; 26 Eylül 1928, sy. 103, s. 3.; 20 İkinci Teşrin 1929, sy.?153, s. 2.; Aksaray İl Millî Eğitim Müdürlüğü: Aksaray Lisesi Arşivi; Kılıçaslan İlköğretim Okulu Arşivi; Arabacı Caner, Milli Mücadele Dönemi Konya Öğretmenleri, Konya 1991, s. 35; Doğan Koçer, “Sapancalı Cenkçioğlu”, İmaret Dergisi, Bahar 2011, Sayı 5, s. 97-105.

Uğur ERKAN.