Karamanlıların İstiklâl Aşkı

istiklal-marsi

Millî Savunma Bakanlığı kayıtları incelendiğinde İstiklâl Harbi’nde resmî olarak 176 şehit kaydı bulunan Karamanlıların harbin her safhasında bulunduğu ve vatan için canlarını çekinmeden verdikleri ortaya çıkıyor.

Karaman Merkez 100 şehitle ilk sırada, bunu sırayla Ermenek (71), Sarıveliler (2), Ayrancı, Başyayla ve Kâzımkarabekir birer şehitle takip ediyor.

İlk Karamanlı şehidimiz, Kolaklıtepe Muhârebesi’nde R. 7 Mart 1337/ M. 7 Mart 1921 tarihinde şehadet şerbetini içiyor. Ahmedoğulları’ndan Hasan oğlu ve R. 1310/ M. 1894 doğumlu olan Hıdır. Hayatının baharını yaşayan Hıdır, Garp (batı) cephesinde 126’ncı alay, 3’ncü tabur 9’uncu bölüğün bir neferiydi.

En genç şehidimiz Osmaniye (Yassıören) Köyü’nden 21 yaşındaki Kerim oğlu Ali (doğumu R. 1316/ M. 1900). Muhâcir Ali, Kireçtepe’de R. 7 Temmuz 1337/ M. 7 Temmuz 1921’de şehit oluyor.

Şehitlerimiz içerisinde yaşça büyük olan Hacıkerimoğulları’ndan Hafız Ali oğlu Hüseyin (doğumu R. 1300/ M. 1884) Orta Ördün Sırtları’nda (R. 1 Kanûnusânî 1338/ 1 Ocak 1922) ve İbişoğulları lakaplı Hasan oğlu Kerim, Karahisar Meydanı’nda (R. 27 Kanûnuevvel 1338/ M. 27 Aralık 1922) 38 yaşında şehit düşüyorlar.

Şehitlerimizin 24’ünün ismi Mehmed. Yani tam bir Mehmedçik. Bu ismi 20 ile Ali, 14 ile Ahmed, 13 ile Mustafâ, 11 ile Hüseyin ve 10 ile Hasan ismi takip ediyor.

Şehitlerimizin rütbesi incelendiğinde ekseriyeti erlerden (163) oluşurken, 5 subay (1 yüzbaşı, 1 mülâzım-ı evvel, 3 ihtiyat mülâzım-ı sâni), 8 erbaş (5 çavuş, 3 onbaşı) bulunuyor. Tamamına yakınının sınıfı piyade iken biri makineli tüfek sınıfına dahil.

Ermenekli Ahmet oğlu Mehmed (doğumu R. 1310/ M. 1894) R. 6 Mayıs 1337/ M. 6 Mayıs 1921 tarihinde tayyare (uçak) bombasıyla şehit ediliyor.

Ruscuk muhâcirlerinden Şa’bân oğlu Müstecip (doğumu R. 1315/ M. 1899) Haymana Harbi’nde R. 27 Kanûnuevvel 1337/ M. 27 Aralık 1921 tarihinde şehit düşüyor.

Şehitlerimizin 155’i Garp cephesinde, 1 tanesi Şark (doğu) cephesi ve 1 tanesi de Cenup (güney) cephesinde savaşırken şehit düşüyorlar. 4 tanesinin cephesi belli değil.

Şark cephesinde çarpışan Karamanlılardan Mehmed oğlu Mustafâ (doğumu R. 1305/ M. 1889) R. 25 Teşrînîevvel 1337/ M. 25 Ekim 1921’de Ilıca Şark Sırtları’nda şehâdet şerbetini içiyor.

Tosunoğulları’ndan Mustafâ oğlu Ahmed (doğumu R. 1310/ M. 1894), 176’ncı alay 3’ncü taburda görev yaparken, R. 24 Teşrînîsânî 1337/ M. 24 Kasım 1921’de Kocadağ Harbi’nde şehit düşüyor ve Cenup cephesinde şehit olan tek Karamanlı nefer olarak kaydını düşüyorlar.

Karaman Merkez’in köylerinden Burhan, Çatak, Dağkonak (Dağal), Osmaniye (Yassıören) ve Narlıdere’nin (Avgan) 2’şer şehidi bulunurken, Kızılyaka, Cerit, Başkışla, Dereköy (Fisandun), Gökçe, Kızıllarağini, Bozkandak, Ekinözü (Aşıran), Zengen (Başharman), Bayır ve Hamidiye (Suğla) köyleri birer şehitle sıralanıyor.

Ermenek’in 71 şehidi bulunuyor. Şehit olanlar içerisinde 3 zâbit (subay) dikkati çekiyor: Yüzbaşı Necip Efendi (Mehmed oğlu doğumu R. 1299/ M. 1883), Mülâzım-ı Evvel (üsteğmen) Şeyh Ali oğlu Şükrü Efendi (doğumu R. 1310/ M. 1894) ve Mülâzım-ı Sânî (teğmen) Hasan Fehmi oğlu Bekir Sıtkı Efendi (doğumu R. 1316/ M. 1900). Yüzbaşı Necip, Toydemir Harbi’nde (R. 31 Teşrînîevvel 1337/ M. 31 Ekim 1921),  Mülâzım-ı Evvel Şükrü Efendi, Salihli Muhârebesi’nde (R. 5 Teşrînîsânî 1338/ M. 5 Kasım 1922) ve Mülâzım-ı Sânî Bekir Sıtkı Efendi ise Bayramtepe Harbi’nde (R. 16 Teşrînîsânî 1338/ M. 16 Kasım 1922) şehadet şerbetini içiyorlar.

Ermenek Merkez 53 şehit ile ilk sırayı alırken, Gökçekent (Akmanastır) 4, Çatalbadem (Yukarı İrnebol) ve Güneyyurt (Gargara) 3’er, Sarıvadi (Özlüce) 2 ve Aşağıçağlar (Aşağı İzvit), Boyalık, İkizçınar (Aşağı İrnebol), Çavuş, Yalındal (Arnava) ve Görmeli’nin (Üçbölük) ise birer şehidi bulunuyor.

Ayrancı’nın tek şehidi Saray Köyü’nden Abdurrahmançavuşoğulları lakablı Mehmed oğlu Abdurrahmân (doğumu R. 1314/ M. 1898) Fare Çodan Sırtı’nda R. 28 Teşrînîevvel 1338/ M. 28 Ekim 1922 tarihinde şehit düşüyor.

Savaş esnasında ağır yaralanan ve 2 Nolu Hastane’de şehit düşen Kışla Köyü’nden Mûsâ oğlu Hasan (doğumu R. 1305/ M. 1889) ise Başyayla’nın tek şehidi olarak kayda geçiliyor.

Beşkemerler Muharebesi’nde R. 29 Teşrînîevvel 1338/ M. 29 Ekim 1922 tarihinde şehit düşen Hacı Hasan oğlu Hüseyin, Kâzımkarabekir’in (Kızılkuyu Köyü) tek şehidi.

Sarıveliler’in 2 şehidi Hüseyin adını taşıyor. Bunlardan Osmankahyaoğulları’ndan Hüseyin oğlu Hüseyin (doğumu R. 1315/ M. 1899) R. 15 Haziran 1337/ M. 15 Haziran 1921’de Dumlupınar Muhârebesi’nde, Dumlugözeli (Muzvadi) Mevlütoğulları lakaplı İbrahim oğlu Hüseyin (doğumu R. 1314/ M. 1898) R. 30 Temmuz 1337/ M. 30 Temmuz 1921 tarihinde İkinci İnönü Harbi’nde şehit düşüyorlar.

Şehitlerimizin şehadet şerbetini içtiği muhârebeler ve yerler irdelendiğinde harbin her safhasında bulunduğu ve vatan için canlarını çekinmeden verdiklerini anlıyoruz:

Adaçam Harbi, Adatepe, Afyon Muhârebesi, Arabalıtepe Meydan Harbi, Arpalık, Arpalıtepe Harbi, Balmahmûd Harbi, Basritepe, Bayramtepe Muhârebesi, Beşkemerler Muhârebesi, Beştepe Muhârebesi, Beylikköprü Harbi, Bursa Civarı Kazancı Muhârebesi, Çaldağı, Çaldağı Muhârebesi, Çamurlu Köyü, Çayhisar, Çifte Taşlı Tepe, Dumlupınar Muhârebesi, Düzağaç Muhârebesi, Eskipolatlı Harbi, Eskişehir Harbi, Fare Çotan Sırtı, Gediz Sırtı, Haymana Harbi, Horhor Kedi Harbi, Ilgaz Boğazı Harbi, Ilıca Şark Sırtı, İnönü Muhârebeleri(I-II), İslâmköy Muhârebesi, Kaplan Harbi, Karacaslan Muhârebesi, Karahisar Meydanı, Karakuyu Muhârebesi, Karköy Harbi, Kazuçuran Harbi, Kılıçarslan Muhârebesi (I-II), Kırgızdağı, Kırıkköy Arap Sırtları, Kızancı, Kireçtepe, Kocadağ Muhârebesi, Kolaklıtepe Muhârebesi, Kolankaya Mevkii, Köprü civarında, Kurtluca, Kuyuderesi Muhârebesi, Maçaklı, Meydan Harbi, Oluklu, Muhârebesi, Orta Ördün Sırtı, Pelentepe Harbi, Pelit Harbi, Pelittepe Harbi, Sakarya Meydan Muhârebesi, Sarıhalil Harbi, Seyitgazi Harbi, Sivritepe (Afyon), Şerefiye’nin Şark Sırtı, Tanaş Muhârebesi, Taşhan Grubu, Taşlıtepe, Tavşan Harbi, Tavşantepe Harbi, Tekke Tepe, Tersittepe, Tetrikyayla Muhârebesi, Tezekliyayla Harbi, Tınaztepe Muhârebesi, Tıroğlu Gediği Harbi, Toydemir Harbi, Yeniköy Harbi, Yıldıztepe Harbi ve Yumaktepe Muhârebesi.

Bu hastanelerde de tüm müdahalelere rağmen son nefeslerini verdiler:

1’inci Fırka Sıhhiye Bölüğü Hastanesi, 1’inci Kolordu Seyyar Hastanesi, 2 No’lu Hastane, Akşehir Hastanesi, Ankara Merkez Hastanesi, Ankara Taşhan Hastanesi, Diyarbekir Hastanesi, Konya Askeri Emraz-ı Hâriciye Hastanesi, Konya Askerî Hastanesi, Konya Hilâl-i Ahmer Hastanesi, Konya Merkez Hastanesi, Konya Hârici Hastanesi, Maraş Hastanesi ve Ürgüp Hastanesi.

Şeyh Sâid Harekâtı’ndaki Karamanlılar

Şeyh Sâid Harekâtı’nda ise 9 Karamanlı askerimiz şehit düşmüş. Ekmekçioğulları’ndan Mehmed Çavuş oğlu İsmâ’îl harekatta ilk kaybettiğimiz Karamanlı (R. 16 Temmuz 1341/ M. 16 Temmuz 1925).

5’inci kolordu, 41’inci fırka, 19’uncu alay 2’nci tabur 5’inci bölükte yer alan 7 Karamanlı aynı gün (R. 30 Temmuz 1341/ M. 30 Temmuz 1925) şehit düşmüşler. Başkışla Köyü’nden İmamoğulları lakaplı Abidin oğlu Hüseyin’i (doğumu R. 1316/ M. 1900) R. 31 Temmuz 1341/ M. 31 Temmuz 1925’de şehit verdik. Başkışla Köyü’nden 2, Bölükyazı (Masara) ve Narlıdere (Avgan) köylerinden birer er. Diğerlerinin köy yerleşim bilgilerine ulaşılamıyor.

İsyan hareketini bastırmaya Örküpoğulları’ndan Mehmet oğlu Kâmil (doğumu R. 1316/ M. 1900) çavuş rütbesinde katılırken, diğerlerinin rütbeleri ise er.

Şehitlerimizi rahmetle ve minnetle anıyoruz.