Aşağıkızılca
Karaman Ansiklopedisi / 23 Mart 2017

Karaman merkeze bağlı köy. Karaman’ın güneybatısında yer alan köy, 36° 59′ 4,6068” kuzey ve 32° 48′ 40,6332” doğu koordinatlarında yer almaktadır. Köyün bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 988 m’dir. Karaman’a uzaklığı 65 km’dir. Köyün yerleşim tipi toplu köydür. Hane sayısı 50 olup, yaz kış nüfusu aynıdır. Köy, Yukarıkızılca, Göcer, Damlapınar (Manyan) ile Hadim-Umurlar ve Hadim Göynükkışla mahalleleriyle komşudur. Köy merkezine 8 km mesafeden daha yakın 6 yerleşim yeri bulunmaktadır. Yukarıkızılca 1,56 km, Selahattin 2,23 km, Umurlar 6,1 km ve Akçaalan 7,73 km’dir. “Kızılca”, sıfat olarak “kızıla çalan” demektir. “Kızıl” (Eski Türkçe’de kızıl < kız-mak) ise isim olarak; parlak kırmızı rengi, mecazi olarak; aşırı derecede olanı ifade etmektedir. XVI. yüzyılda Anadolu’da aşiretler ve bağlı bulundukları boyları araştıran ve kitabında yayınlayan Yusuf HALAÇOĞLU, Karaman’daki “Kızıl” kelimesi içeren köy ve cemaatleri listelemiştir. Buna göre Karaman Vilâyeti, Aladağ Kazâsı’nda Bahşiş Yörükleri (TKA, VCD, nr. 130, vr. 37 b, sene H. 15 Şaban 1133/ M. 11 Haziran 1721) ile Çapar (TKA, VCD, nr. 130, vr. 37b, sene H. 15 Şaban 1133/ M. 11 Haziran 1721) cemaatlerinden bahsetmektedir. Bu cemaatler Yıva boyuna mensupturlar. Yıva boyu, Oğuz Kağan Destanı’na göre Oğuz Türkleri’nin 24 boyundan biri ve Kaşgarlı Mahmud’a göre Divânu Lügati’t-Türk’teki 22 Oğuz bölüğünden dördüncüsüdür. XVI….

Bademli
Karaman Ansiklopedisi / 21 Mart 2017

Karaman merkeze bağlı köy. Karaman’ın güneybatısında yer alan köy, Karaman’a 46 km uzaklıktadır. Köyün bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.247 m’dir. 36° 56′ 2,5764” kuzey, 33° 8′ 16,1664” doğu koordinatlarında yer alan köyün komşuları, Özdemir ve Cerit köyleridir. Köye, 8 km daha yakın 5 köy bulunmaktadır. Elmadağı (Avlağı) 2,92 km, Özdemir 4,33 km, Cerit 5,03 km, Mut-Gökçetaş 6,99 km ve Kurucabel 7,36 km’dir. Köyün “Develi” denilen mevkiinde eski bina kalıntılarına rastlanmaktadır. XVI. asrın ilk yarısında “Bâdamlû ma’a Gendele” adıyla Aladağ Kâzası’na bağlı bir köy adına rastlanmaktadır. Ayrıca “Bâdamlû” adında günümüzde Hadim İlçesi’nde Aladağ’la eşleştirilen-bir ara belediye merkezi olan- karye de bulunmaktaydı (Bademli Mahallesi). XVI. asrın ilk yarısında Aladağ Kazâsı’nı araştıran Alâaddin AKÖZ, “Bâdamlû ma’a Gendele”nin günümüzde mevcut olmadığını veya hakkında kesin bilgi sahibi olunmadığını ifade etmektedir. “Bâdamlû ma’a Gendele”; Başbakanlık Osmanlı Arşivi H. 906/ M. 1501 yılı Mufassal Tahrir Defteri (TD 40), sayfa 270’de 14 nefer ve 20 hâne reayadan ibaretti. Vergi hâsılı (geliri); 1.769 akçe idi. H. 924/ M. 1518 yılı Mufassal Tahrir Defteri (TD 63), sayfa 156’da 26 nefer, 18 hâne reayadan ibaretti. Vergi hâsılı; 1.980 akçe idi. Köy, H. 947/ M. 1540 yılı Mufassal Tahrir Defteri (TD 415), s. 258’de 27 nefer ve 20 hâne reayadan…

Sarıkaya (Feyzürreşat)
Karaman Ansiklopedisi / 18 Mart 2017

Karaman merkeze bağlı köy. 37° 7′ 22,029” kuzey ve 33° 25′ 4,1772” doğu koordinatlarında yer alan köy, Karaman’ın güneydoğusunda bulunmaktadır. Köyün bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.315 m’dir. Karaman’a 24 km uzaklıkta olan köyün komşuları, Barutkavuran, Yeşildere (İbrala), Üçbaş, Paşabağı (Göves) ve Zengen köyleridir. Köye 8 km mesafeden daha yakın 3 köy bulunmaktadır. Üçbaş 3,48 km, Paşabağı (Göves) 4,55 km ve Zengen 7,23 km’dir. Karaman ve köyleri ile ilgili olarak araştırmalar yapan ve bunu kitabında yayınlayan Durmuş Ali GÜLCAN (R. 1319/ M. 1904-1996), İbrala Nâhiyesi sınırları dâhilinde bulunan yörede ve şimdiki köyün doğusunda dik sarı kaya bulunduğundan dolayı bu yöreye “Sarıkaya” adı verildiğini kaydetmektedir. GÜLCAN, Hükümetçe R. 1326-1327/ M. 1910-1911 yıllarında köye 80 hânelik Sarıkeçili aşiretinin iskânına karar verildiğini ancak 25 hânesinin ev yapıp, yerleştiğini ifade etmektedir. Diğer aileler yine eskisi gibi konar göçer hayatlarını sürdürmüşler ve başka köylere yerleşmişlerdir. R. 8 Kanunuevvel 1327/ M. 21 Aralık 1911 tarihli iradede; Karaman kazâsı Sarıkaya adlı mahalde Sarı Keçili Aşireti tarafından kurulmuş olan köye “Feyzü’r-reşâd” adı verilmesi uygun görülmüştür. Köy, Sultan Reşat Han (R. 14 Nisan 1325/ M. 27 Nisan 1909- R. 3 Temmuz 1334/ M. 3 Temmuz 1918) devrinde kurulduğu için “Reşad’ın ihsânı” manasında “Feyzü’r-reşâd” adı verilmiştir. Köyün “Feyzürreşat” olan…

Sazlıyaka (Güdümen)
Karaman Ansiklopedisi / 18 Mart 2017

Karaman merkeze bağlı köy. 37° 15′ 52,6026” kuzey ve 33° 18′ 6,6816” doğu koordinatlarında yer alan köy, Karaman’ın kuzeydoğusunda bulunmaktadır. Köyün bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.010 m’dir. Karaman’a 10 km uzaklıkta olan köyün komşuları, Kızık, Alaçatı (Canasan), ve Karaman-Merkez’dir. Köye 8 km mesafeden daha yakın 7 köy bulunmaktadır. Kızık 1,74 km, Alaçatı (Canasan) 2,37 km, Salur 5,83 km, Sudurağı 6,5 km, Ağılönü (Selerek) 7,11 km, Göztepe 7,29 km ve Ekinözü (Aşıran) 7,9 km’dir. Köyün en önemli özelliği az nüfusuna oranla büyük otlak ve tarlalara sahip olmasıdır. Köyün eski adı “Güdümen”dir. Köyün ismi; XVI. ve XVII. yüzyıla ait tarihî vesikalarda “Güdümân”, “Güdemân” ve “Gödemân” şekillerinde de telâffuz edilmiştir. Halk arasında “Güdümen” denildiğinde; 1,74 km yakınındaki Kızık Köyü ile karıştırılmaktadır. “Eski Güdümen” ifadesinden “Sazlıyaka Köyü” kasdedilirken, Kızık Köyü için ise “Yeni Güdümen” ifadesi de kullanılmaktadır. Köyün olan ismi 1962 yılında “Sazlıyaka” olarak değiştirilmiştir. Köyün yakınındaki bugün kuruyan Çavuş Sazlığı’ndan (arıtma tesisi) esinlenerek köye bu adın verildiği sanılmaktadır. Halk dilinde ve resmî yazışmalarda karıştırılıp “Sazlıkaya” da denilmektedir. XVI. yüzyılda Lârende Nâhiyesine bağlı karyeler arasında Güdümân (Güdemân) Karyesi’ne (İstanbul, Başbakanlık Osmânlı Arşivi; H. 906/ M. 1500 yılı Mufassal Tahrir Defteri (TD., nr. 40), sayfa 959’da ve H. 948/ M. 1541 yılı Mufassal…

Üçbaş (Üstbaş)
Karaman Ansiklopedisi / 16 Mart 2017

Karaman merkeze bağlı köy. Karaman’ın güneydoğusunda yer alan köy, Karaman’a 32 km uzaklıktadır. Köyün, bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.365 m’dir. 37° 7′ 16,2438” kuzey, 33° 27′ 25,1814” doğu koordinatlarında yer alan köyün komşuları; Yeşildere (İbrala), Paşabağı (Göves) ve Sarıkaya köyleridir. Köye, 8 km daha yakın 3 köy bulunmaktadır. Sarıkaya 3,48 km, Paşabağı (Göves) 6,47 km ve Yeşildere (İbrala) 6,47 km’dir. Köy önceleri İbrala Nâhiyesi’nin yaylak yeri idi. Burası etrafı açık ve hâkim bir yer olması nedeniyle “Üstbaş Yaylağı” veya “Üstbaş Tolu” adıyla anılıyordu. Köy civarında herhangi bir ören yeri bulunmamaktadır. Karaman’ın mahalle, kasaba ve köylerinin tarihçesini araştıran ve bunu kitabında yayınlayan Durmuş Ali GÜLCAN (R. 1319/ M. 1904, Karaman-1996 Karaman), R. 1290/ M. 1874 yılında Bulgaristan’ın Ruscuk ve Silistre dolaylarından İstanbul’a gelen muhâcirlerin önce Karaman’a gönderildiğini kaydetmektedir. Karaman’a sevk edilen muhâcirlerden takriben 17-18 hâne önce Hâcı İshak ve Arapzâde medreselerinde misafir olarak yerleştirilmişlerdir. Deiorman havalisi adamlarından olduklarından gayet ormanlık bir mevkiide yerleşmek maksadıyla Silifke tarafına gitmişlerdir. Ancak bir rivayete göre temas kurdukları bazı kişiler, “Sizler kart Müslümanlarsınız, bizim buralarda öyle kavi Müslümanlar bulunmaz. Binaenaleyh buralarda huzurunuz kaçar” demeleri üzerine Karaman’a geri avdet etmişlerdir. Mahallî idârenin tensibi ile İbrala Nâhiyesi’ne muvakkaten yerleştirilen muhâcirler, Üstbaş yaylağına evler yapılıp, burada iskân…

Kızıllarağını
Karaman Ansiklopedisi / 15 Mart 2017

Karaman merkeze bağlı köy. 37° 8′ 31,3506” kuzey, 33° 37′ 55,47” doğu koordinatlarında arasında yer alan köy, Karaman’a 50 km uzaklıkta bulunmaktadır. Köyün bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.477 m’dir. Karaman’ın doğusunda yer alan köy, Taşkale (Kızıllar) ile Ayrancı; Yarıkkuyu, Kavaközü, Büyükkoraş ve Pınarkaya (Divaz) köyleri ile komşudur. Köye Taşkale Köyü içinden geçilerek ulaşılmaktadır. Köye 8 km mesafeden daha yakın 2 köy bulunmaktadır. Taşkale (Kızıllar) 1,82 km ve Büyükkoraş Köyü 6,93 km’dir. Karaman ve köyleri ile ilgili olarak araştırmalar yapan ve bunu kitabında yayınlayan Durmuş Ali GÜLCAN (R. 1319/ M. 1904-1996), köyün adının “Kızıllar”ın (Taşkale) bir kolu şubesi olduğunu ileri sürmüştür. “Kızıl” (Eski Türkçe’de kızıl < kız-mak) ise isim olarak; parlak kırmızı rengi, mecazi olarak; aşırı derecede olanı ifade etmektedir. Türkçe’de dönüşlü fiil olarak (< ağ-ı-n-mak) halk ağzında yere yatıp, sırt üstü debelenmek, yuvarlanmak manasına gelmektedir (hayvan için). Köyün ismi değişiklik furyasından etkilenmemiştir. “Kızıllar Köyü”nün ismi kominizmi çağrıştırdığı kuruntusuyla 1952 yılında “Taşkale” olarak değiştirilmiştir. Aynı şekilde isminde “ağın” bulunan “Gödetağını Köyü”nün ismi 1962 yılında “Gülkaya” olarak değiştirilmiştir. Köyün ismi zaman zaman resmiyette ve halk dilinde “Kızıllarağini” şeklinde telâffuz edilmektedir. 1041 yılı civarında Hazar Denizi’nin güneyinde ve güneybatı bölgesinde Tahran, Kazvin, Reşt, Zencan ve Tebriz bölgelerinde oturan, “Kızılören/ Kızılözen Irmağı…

Çimenkuyu
Karaman Ansiklopedisi / 13 Mart 2017

Karaman merkeze bağlı köy. Karaman’ın güneydoğusunda yer alan köy, Karaman’a 33 km uzaklıktadır. Köyün, bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.543 m’dir. 37° 3′ 32,9754” kuzey, 33° 30′ 38,4768” doğu koordinatlarında yer alan köyün komşuları; Yeşildere (İbrala), Güçler ve Güldere (Gödet) köyleridir. Köye, 8 km daha yakın 2 köy bulunmaktadır. Güçler 3 km ve Güldere (Gödet) 5,3 km’dir. Köy, daha önceleri İbrala (Yeşildere) Nâhiyesi’nin bir mahallesi idi. Köy adını kurulduğu mevkiiden almıştır. “Çimen” kelimesi; Güncel Türkçe Sözlük’te “kendiliğinden yetişmiş çim” manası verilmiştir. Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü’nde ise; “yeşil otlak yer” anlamına gelmektedir. Yörükleri araştıran ve bunu kitabında yayınlayan Mehmet ERÖZ (1930-20.06.1986), Boynuinceli yörüklerinden 9 oba ve 400 çadırdan ibaret aşiretin 70 hânesinin Çimenkuyu Köyü’ne kendi gayret ve imkânlarıyla iskân olduğunu kaydetmektedir. Bunların 86 hânesi de Barutkavuran Köyü’ne yerleşmişlerdir. ERÖZ, Boynuincelilere göre; sabanın Hz. Âdem (as) tarafından icat edildiğini, besmeleden sonra “Yâ Allah (cc), Yâ Âdem (as)” deyip çift sürmeye başladıklarını ve tohum serpilmeden evvel iki rekât namaz kıldıklarını ifade etmektedir. Çiftçinin pîri Hz. Âdem (as), koyun çobanının pîri Hz. Mûsâ (as) ve deveciliğin pîri Veysel Karanî (ra) kabul edilmektedir. Ayrıca, kadınların süt sağımından evvel öğle namazını kıldıklarını, sonra besmele çekip süt sağımına başladıklarını kaydetmektedir. Osmânlı Dönemi’nde Boynuinceli Aşireti, tahsil terbiye…

Yazılı (Göndere)
Karaman Ansiklopedisi / 12 Mart 2017

Karaman merkeze bağlı köy. Karaman’ın güneybatısında yer alan köy, Karaman’a 10 km uzaklıktadır. Karaman-Kızılyaka karayolu üzerinde kurulmuş olan köyün, bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.060 m’dir. 37° 9′ 21,4452” kuzey, 33° 6′ 16,2354” doğu koordinatlarında yer alan köyün komşuları; Bölükyazı (Masara), Çakırbağ (Dilbeyân), Çavuşpınarı (Fideriç), Morcalı, Pınarbaşı ve Yollarbaşı (İlisıra) köyleridir. Köye, 8 km daha yakın 5 köy bulunmaktadır. Çavuşpınar (Fideriç) 4,57 km, Çakırbağ (Dilbeyân) 5,08 km, Kurtderesi 5,42 km, Bölükyazı (Masara) 6,68 km ve Pınarbaşı 7,54 km’dir. Köyün eski ismi “Göndere”dir. Göndere; H. 888/ M. 1483 yılı Karaman Vilâyeti’nde vâkıfların kaydedildiği Murâd Çelebi Defteri’nde (İstanbul Taksim Atatürk Kitaplığı, Muallim Cevdet Yazmaları, nr. O. 116/1); şu şekilde geçmektedir: “Evkâf-ı Nefs-i Lârende ma’a Nevâhi 186- Vâkf-ı Zaviye-i Mansur Dede der Lârende der tasarruf-ı Şeyh Alî Paşa an nesl-i mezkûr be mektub-u İbrâhim Beğ deyü defter-i köhnede mastur; “bağ-ı diğer der Göndere kıt’a.”. İbrahim Hakkı KONYALI (R. 1311/ M. 1896-1984), H. 988/ M. 1580 yılındaki kayıttan köyün adını “Göndüre” olarak Lâtinize (transkripte) etmiştir. “Karye-i Göndere”; Başbakanlık Osmânlı Arşivi, H. 906/ M. 1500 yılı Mufassal Tahrir Defteri (TD., nr. 40), sayfa 924’de kayıtlıdır. Lârende Nâhiyesi’ne bağlı Göndere Karyesi’nin H. 924/ M. 1518 yılı vergi hâsılı 6.726 akçedir. Karyenin H. 935/ M. 1529…

Çakırbağ (Dilbeyân)
Karaman Ansiklopedisi / 11 Mart 2017

Karaman merkeze bağlı köy. Karaman’ın batısında yer alan köy, Karaman’a 6 km uzaklıktadır. Karaman-Konya karayolu üzerinde kurulmuş olan köyün, bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.026 m’dir. 37° 11′ 30,48” kuzey, 33° 8′ 23,9964” doğu koordinatlarında yer alan köyün komşuları; Karaman-Merkez, Çavuşpınarı (Fideriç), Yazılı (Göndere), Yollarbaşı (İlisıra), Bölükyazı (Masara) ve Çiğdemli (Davgandos) köyleridir. Köye, 9 km daha yakın 3 köy bulunmaktadır. Bölükyazı (Masara) 7 km, Çiğdemli (Davgandos) 7 km ve Çavuşpınar (Fideriç) 8 km’dir. Köyün “Esentepe (Küçükkır)” adında bir bağlısı bulunmaktadır. Esentepe, Karaman merkezle iç içe yer almaktadır. Köyün ismi XVI. yüzyıldaki tahrir kayıtlarında “Dirbeyân” veya “Dirmeyân” olarak geçmektedir. “Dirbeyân Karyesi”; Başbakanlık Osmânlı Arşivi, H. 906/ M. 1500 yılı Mufassal Tahrir Defteri (TD., nr. 40), sayfa 912’de “hassa” olarak kayıtlıdır. Yani geliri oldukça fazla olduğundan padişah hassına ayrılmıştır. H. 924/ M. 1518 yılı Lârende Nâhiyesi’ne bağlı Dirbeyân (Dirmeyân) Köyü’nün 67 hâne 142 nefer tamamı Müslüman halktan oluşmaktaydı. Köyün 11.364 akçe hâsılı bulunuyordu ve padişah hâssına ayrılmıştı. H. 935/ M. 1529 yılı 67 hâne 148 nefer Müslüman nüfusa sahipti. 11.418 akçe hâsılı bulunuyordu. Başbakanlık Osmânlı Arşivi, H. 948/ M. 1541 yılı Mufassal Tahrir Defteri (TD., nr. 415), sayfa 188’de köyün ismi “Dirbeyân” olarak geçmektedir. Köy, Ankara Tapu Kadastro Kuyud-ı Kadime Arşivi,…

Şeyhler (Şıhlar)
Karaman Ansiklopedisi / 9 Mart 2017

Karaman merkeze bağlı köy. Karaman’ın batısında yer alan köy, Karaman’a 44 km uzaklıktadır. Engebeli bir arazi içerisinde kurulmuş olan köyün, bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.232 m’dir. 37° 6′ 29,52” kuzey, 32° 48′ 43,05” doğu koordinatlarında yer alan köyün komşuları; Muratdede ve Bozkandak köyleri ile Konya-Güneysınır Alanözü (Bardas) mahallesidir. Köye, 8 km daha yakın 2 köy bulunmaktadır. Bozkandak 4 km ve Damlapınar (Manyan) 7 km’dir. Köyün kuruluşu Türklerin Anadolu’ya yerleşmesiyle başlamıştır. Adını, Karamanoğulları zamanında, Buhara’dan gelen mutasavvıf “Yalıncak Sultan” ve oğlu “Taç Ahmet”e izâfeten “Şeyhler” olarak almıştır. Köy, 1965 yılına kadar “Şıhlar” olarak yazılmıştır. Halk arasında “Şıhlar” olarak bilinmektedir. Tapu kayıtları ile Tapu Kadastro Genel Müdürlüğü Bilgi Sistemi’nde (TAKBİS) “Şıhlar” olarak kayıtlıdır. Köken olarak Avşar yörüklerine dayanmaktadır. Köyde bulunan medresede civar köylerden gelen talebelere İslâmî ve içtimaî dersler verildiği söylenmektedir. Şeyh Süleymân Vâkfı olarak da geçen Şeyh Yalıncak Vâkfı, Belvirân kazâsına bağlı Şeyhler köyünde kayıtlı olmasına rağmen XV. yüzyılda Yalıncak Dede Zâviyesi Vâkfı, Ova Belvirân’a bağlı Bozkandak köyündeydi (Atatürk Kitaplığı, MC.O.,116/1, s. 39a). Zâviyenin adı, Yalıncak Dede ve Şeyh Yalıncak olarak da yazılmıştır (Atatürk Kitaplığı, MC.O.116/1, s. 39a-40a). İbrâhim Bey’den muafiyet için mektupları bulunan zâviye vakfının hâsıl-ı an öşr-i galle ve resm-i çift ve ağnam ve kovan ve gayriha…