Madenşehri (Madanşar)
Karaman Ansiklopedisi / 28 Aralık 2016

Karaman merkeze bağlı köy. 37° 26′ 22,9992” kuzey ve 33° 9′ 51,5844” doğu koordinatlarında yer alan köy, Eğilmez, Karacaören, Çoğlu, Dinek, Kılbasan ve Üçkuyu (Değle) köyleriyle komşudur. Köy; doğudan Kızıldağ Tepesi (2.652 m), batıdan Göz/ Maden Dağı (1.502 m) ve kuzey yönünden ovaya doğru Çet Dağı (1.549 m) tarafından muhasara edilmiş olan çöküntüde bulunmaktadır. Köyün bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.237 m’dir. Karaman’ın kuzeybatısında yer alan köy 29,1 km uzaklıktadır. Köye 8 km’den az 2 köy bulunmaktadır. Üçkuyu (Değle) 4,8 km ve Karacaören 7,03 km’dir. Köy, sönmüş bir volkan olan Karadağ’ın üzerinde gelişmiştir. Dağın genellikle andezit, dasit ve bazaltlardan meydana gelmiş olması ve koyu renginden dolayı Karadağ olarak adlandırılmıştır. Karadağ, irili ufaklı 14 tepe ile bu tepeler arasında teşekkül etmiş yer yer az veya çok derin vadilerden müteşekkildir. Dağın tamamı lavlardan meydana gelmemiştir. Zaman zaman meydana gelen volkan külü, lapilli ve tüf gibi piroklâstiklerin püskürmesi sonucu Karadağ’da, tabakalar halinde bulunan ve kolay aşınan gevşek litolojilerde bulunmaktadır. Lapilli kül ve tüfler genellikle alçak yerleri doldurmuşlar ve lavların eğimine eğimlerine uygun olarak merkezden çevreye doğru radyal bir tabakalanma meydana getirmişlerdir. Köy civarındaki lapilli ve kül tabakalarının kalınlığı 150 m’yi bulmaktadır. Köyün geçmişi çok eskiye dayanmaktadır. İkonion’dan (Konya) güneydoğuya uzanan tarihî yol…

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî
Karaman Ansiklopedisi / 27 Aralık 2016

(604/1207-672/1273) Mevlevîyye tarikatının kurucusu, mutasavvıf, âlim ve şair. H. 6 Rebîülevvel 604/ M. 30 Eylül 1207 tarihinde Horasan’ın Belh şehrinde dünyaya geldi. Mevlânâ, Mesnevî’nin girişinde adını Muhammed bin Muhammed bin Hüseyin el-Belhî diye kaydetmiştir. Lakabı Celâleddin’dir. “Efendimiz” anlamındaki “Mevlânâ” unvanı ona duyulan saygıyı ifade etmektedir. “Sultan” mânasına gelen Farsça “hudâvendigâr” unvanı da kendisine babası tarafından verilmiştir. Ayrıca doğduğu şehre nisbetle “Belhî” olarak anıldığı gibi hayatını geçirdiği Anadolu’ya nisbetle “Rûmî, Mevlânâ-i Rûm, Mevlânâ-i Rûmî” ve müderrisliği sebebiyle “Molla Hünkâr, Mollâ-yı Rûm” gibi unvanlarla da zikredilmektedir. Mevlânâ’nın eserlerinde soyuna dair bilgi bulunmamaktadır. Sipehsâlâr, el-Cevâhirü’l-mudıyye, Eflâkî ve Abdurrahman-ı Câmî ile Devletşah onun Hz. Ebu Bekir (ra) soyundan geldiğini kaydeder. Öte yandan Eflâkî, Bahâeddin Veled’in bir sözüne dayanarak onun soyunun anne tarafından Hz. Ali’ye (kv) ulaştığını söyler. Mevlânâ’nın babası Bahâeddin Veled, Belh’e yerleşmiş bir ulemâ ailesine mensuptu ve “sultânü’l-ulemâ” unvanıyla tanınmıştı. Sipehsâlâr’a göre tarikat silsilesi Ahmed el-Gazzâlî’ye ulaşan Bahâeddin Veled’in Kübreviyye tarikatının kurucusu Necmeddîn-i Kübrâ’nın müridi olduğu da kaydedilmektedir. Sultan Veled, Bahâeddin Veled’in Belh halkından incindiği için aldığı mânevî işaretle Hicaz’a gitmek üzere şehri terkettiğini ve henüz yolda iken Belh’in Moğollar tarafından istilâ edildiğini belirtir (1212-13). Mevlânâ bu sırada beş yaşındadır. Eflâkî, Bahâeddin Veled’in Hicaz’dan dönerken Şam’a uğradığını, 614/1217’de Malatya’ya, 616/1219’da Sivas’a geldiğini, daha…

Salur
Karaman Ansiklopedisi / 25 Aralık 2016

Karaman merkeze bağlı köy. Karaman’ın kuzeydoğusunda ovalık alanda yer alan köy, geniş ve verimli topraklara sahiptir. Köyün bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.009 m’dir. 37° 18′ 42,84” kuzey ve 33° 19′ 49,4616” doğu koordinatlarında yer alan köy, Ekinözü (Aşıran), Sudurağı, Beydili, Kızık, Alaçatı (Canasan), Sazlıyaka (Güdümen) ve Hamidiye (Suğla) köyleriyle komşudur. Köy, Karaman’a 17,4 km uzaklıkta olup, Salur’un merkezine 8 km mesafeden daha yakın 7 köy (Ekinözü 2,69 km, Sudurağı 4,42 km, Beydili 4,67 km, Kızık 5,37 km, Alaçatı 5,8 km, Sazlıyaka 5,83 km ve Hamidiye 7,91 km) bulunmaktadır. Salur Höyük (Tescil ve Karar No: 01.12.2008-2779); Köyün 1,1 km güneyinde bulunan 128 parsel numaralı alan üzerinde yer almaktadır. Yöre halkı tarafından burası Salur Tepesi olarak bilinmektedir. Bu tepe Sudurağı Kasabası, Salur ve Ekinözü (Aşıran) köylerinin sınırlarının birleştiği bir noktada bulunmaktadır. Höyük doğu-batı yönünde 145 m çapındadır. Yerleşme ilk olarak İngiliz Arkeoloji Enstitüsü’nden David Henry FRENCH (1933-2017), tarafından tespit edilmiş ve İlk Tunç Çağı’na tarihlendirilmiştir. Orta ve Güney Anadolu’nun Erken Bronz ve Geç Kalkolitik dönem ilişkilerini araştıran ve bunu kitabında yayınlayan İngiliz Arkeolog James MELLAART (1925-2012), bu höyüğü Geç Kalkolitik merkezler arasında göstermiştir. Höyüğün toprak yüzeyinde yapılan incelemede I. Bin, Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerine ait seramik parçalarına rastlanmıştır. Ayrıca yüzey…

Lâle
Karaman Ansiklopedisi / 25 Aralık 2016

Karaman merkeze bağlı köy. 36° 59′ 33,7020”  kuzey ve 33° 18′ 8,4024” doğu koordinatlarında yer alan köy, Karaman’ın güneyinde bulunmaktadır. Köy, Karaman’a 22 km uzaklıkta olup, güney istikâmetinden Mersin ili sınırına dayanmaktadır. Köyün “Kaynar” ve “Özalan” adlarında iki bağlısı bulunmaktadır. Köy; Gökçe, Zengen (Başharman), Gülkaya (Gödetağını), Akpınar (Dağa), Medreselik, Kozlubucak ve Tavşanlı köyleri ile komşudur. Köyün bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.491 m’dir. 1987 yılında köyün çevresindeki kayaların yıkılması ile yaklaşık 5 km batısında yer alan Karaman-Mersin karayolunun kenarındaki Yörükalanı mevkiine göçler başlamıştır. 2000 yılında yaşanan heyelan ise göç süreci hızlanmıştır. Bu süreçte köy, âfet bölgesi ilân edilmiş, yapılan âfet evleri ve dağıtılan arsalar yeni yerleşim yerine olan talebi arttırmıştır. 2010 yılı itibarı ile eski köyde toplam 6 hâne kalmış olup Lâlelilerin büyük çoğunluğu yeni yerleşim yerinde ikâmet etmektedir. Artık, yoğun tarihî kalıntıların yer aldığı yerleşim yeri, “eski köy” olarak anılmaktadır. Karaman (Laranda) çevresindeki kaya yerleşimlerini araştıran ve bunu kitabında yayınlayan Mehmet KURT, Lâle yerleşiminin tarihî kalıntılarının ne antik ne de modern kaynaklarda geçmediğini kaydetmektedir. 3-4 Haziran 1885’de Karaman’dan hareket eden Amerikalı Arkeolog John Robert Sitlington STERRET (1851-1914), bölgedeki epigrafik amaçlı gezileri çerçevesinde Lâle’ye uğramıştır. Mut yönünden gelerek Fenk Boğazı-Kozlubucak üzerinden Lâle’ye ulaşmış olan STERRET, köyün ortasındaki dereni batı…

Kılbasan
Karaman Ansiklopedisi / 24 Aralık 2016

Karaman merkeze bağlı bir ara belde olan bucak merkezi ve köy. Köy, Karadağ’ın güney eteğinde çıplak arazi üzerinde kurulmuş olup, deniz seviyesinden 980 metre yüksekliktedir. 37° 19′ 20,8986” kuzey ve 33° 11′ 11,9538” doğu koordinatlarında yer alan köy, Eminler, Yuvatepe (Mercik), Çiğdemli (Davgandos), Karaman Merkez, Göztepe, Hamidiye (Suğla), Dinek, Madenşehri ve Üçkuyu (Değle) köyleriyle komşudur. Karaman’ın kuzeybatısında yer alan köy 16 km uzaklıktadır. Köyün genel alan sınırları toplamı 12.231 hektardır. Köye 9 km’den az 5 köy bulunmaktadır. Hamidiye (Suğla) 4,8 km, Göztepe 6,2 km, Yuvatepe (Mercik) 6,54 km, Eminler 7,72 km ve Dinek 8,88 km’dir. Kılbasan Ovası; Konya-Ereğli ovasının, güneye sokulan bir uzantısı durumundadır ve ortalama yüksekliği 1.010 metre civarındadır. Hititlerden başlayarak önemli bir merkez olarak bilinen Karadağ’da bulunan Baş Dağ olarak adlandırılan kale kalıntısı; Kılbasan’a hâkim bir konumdadır ve Kılbasan’ı gözetlemek için inşa edilmiştir. Karaman ve köylerini araştıran ve bunu kitabında yayınlayan Durmuş Ali GÜLCAN (R. 1319/ M. 1904, Karaman-1996 Karaman), İsoriler’in şehirleri arasında “Kılbanum” adlı bir şehrin varlığını gördüğünden bahsetmektedir. “Kılbasan” adının kökeninin Türk-İslâm kültürüne de bağlanılabileceği hususu üzerinde duran GÜLCAN, Danişmendlerden “Kulbasan” adlı bir şehzâde adının andacı olabileceğini de ileri sürmüştür. Ülkemizde “Kılbasan” isminde başka bir yerleşim yeri bulunmamaktadır. Karaman ile Kılbasan arasında bulunan Davuda Dağı üzerinde…

Mesudiye (Muhâcir Duraydası)
Karaman Ansiklopedisi / 23 Aralık 2016

Karaman merkeze bağlı köy. 37° 15′ 16,365” kuzey ve 33° 4′ 15,5748” doğu koordinatlarında yer alan köy, Karaman’ın kuzeybatısında bulunmaktadır. Ovada kurulan köy, Karaman’a 15,7 km. uzaklıktadır. Köyün bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.022 m’dir. Köy, Eminler, Yuvatepe (Mercik), Çiğdemli (Davgandos) Kılbasan, Çiğdemli (Davgandos), Bölükyazı (Masara), Yollarbaşı (İlisıra) ile Kâzımkarabekir Mecidiye ve Karalgazi köyleri ile komşudur. Köye 8 km mesafeden daha yakın 6 köy bulunmaktadır. Kâzımkarabekir Mecidiye 3,78 km ve Karalgazi 4,42 km, Bölükyazı (Masara) 5,34 km, Çiğdemli (Davgandos) 5,71 km, Yuvatepe (Mercik) 6,18 km ve Yollarbaşı (İlisıra) 7,58 km’dir. Karaman ve köylerini araştıran ve bunu kitabında yayınlayan Durmuş Ali GÜLCAN (R. 1319/ M. 1904, Karaman-1996 Karaman), köyün yerinin aslen Gaferyâd’lı (Kâzımkarabekir) olup, Konya defterdârlığı da yapmış Haşim Ağa’nın çiftliği olduğunu kaydetmektedir. GÜLCAN, köyün muhâcirlere geçişi ile ilgili iki söylentiye yer vermiştir. Birincisi; İlisıralıların tecavüzünden başını alamayan Haşim Ağa, burayı 200 küsür altın liraya Abacı-zâde Emin Efendi’ye satıp kurtulmuştur. Yeni sahibi de tecavüzleri önleyemediğinden bu yerleri muhacirlere dağıtılması için devlete bağışlamıştır. Abacı-zâde’nin bu davranışına mukabil Sultan II. Abdülhâmit Hân onu süslü bir kılıç göndererek taltif etmiştir. İkincisi; Haşim Ağa, bu yerleri hükümete terk etmiş, ancak o yıllarda Bağdat Demiryolu güzergâhına giren toprakları için bir hayli istimlâk parası almıştır. Bir…

Kurtderesi (Kürtderesi)
Karaman Ansiklopedisi / 22 Aralık 2016

Karaman merkeze bağlı köy. 37° 8′ 54,0918” kuzey ve 33° 9′ 53,6646” doğu koordinatlarında yer alan köy, Karaman’ın güneybatısında bulunmaktadır. Vadi yamacına kurulan köy, Karaman’a 6,3 km. uzaklıktadır. Köyün bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.083 m’dir. Köy, Karaman Merkez, Seyithasan, Boyalı ve Çavuşpınarı (Fideriş) köyleri ile komşudur. Köye 8 km mesafeden daha yakın 3 köy bulunmaktadır. Çavuşpınarı (Fideriş) 2,75 km, Çakırbağ (Dilbeyan) 5,31 km ve Yazılı (Göndere) 5,42’dir. Köyün üst bölümündeki yamaçta Bizans Çağı’ndan kalma bir ören yeri bulunmaktadır. Binalar kesme taştan yapılmıştır. Köyün hemen yanında üzerleri 2 m2’lik düz taşlarla kaplı bir Hristiyan mezarlığı vardır. Mermer ocağının da bulunduğu bu mevkiiye “Eski Kürd” denilmekte olup, tapu kayıtlarında “Taşınbaşı” olarak geçmektedir. Buradan alınan devşirme malzeme yeni köy evlerinin inşasında kullanılmıştır. “Kürtderesi taşı”, yumuşak ve işlemeye müsait gri renkli taştır. Köy sınırları içerisindeki ocaklardan çıkarılan taşlar, temel ve taşlık döşemelerde yapı malzemesi olarak kullanılmıştır. Karamanoğulları çağında Lârende’de (Karaman) yapılacak binalarda gerekli olan taşlar buradan karşılanırmış. Ankara Kadim Kayıtlar Arşivi’nde 565 no.da kayıtlı bulunan Fâtih adına Karaman Eyâleti vakıflarını tespit eden defterde Alâeddin Bey Câmii’nin gelirleri arasında 6. sırada “Kürd Köyü’nde bağ” ifadesi bulunmaktadır (Bu câmii Karaman Kalesi’nin doğusundaki Alâeddin Bey Türbesi’nin bitişiğinde ve kuzeyinde idi. H. 992/ M. 1584 yılında…

Göztepe
Karaman Ansiklopedisi / 20 Aralık 2016

Karaman merkeze bağlı köy. 37° 16′ 24,5202” kuzey ve 33° 13′ 12,7056” doğu koordinatlarında yer alan köy, Karaman’ın kuzeyinde bulunmaktadır. Ovada kurulan köy, Karaman’a 10,2 km. uzaklıktadır. Köyün bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.011 m’dir. Köy; Karaman merkez, Kılbasan, Hamidiye (Suğla) ve Kızık köyleriyle komşudur. Köye 8 km mesafeden daha yakın 4 köy bulunmaktadır. Hamidiye (Suğla) 5,72 km, Kızık 6,1 km, Kılbasan 6,2 km ve Sazlıyaka 7,29 km’dir. Çakıllı Höyüğü (Tescil ve Karar No: 05.11.1999-658); köye yaklaşık 2 km uzaklıkta yer almaktadır. Höyük yaklaşık 175×150 metre genişliğinde, 6-7 m yüksekliğinde bir alana yayılmaktadır. Tarım arazisi olarak kullanılan höyükte tahribat olduğu tespit edilmiştir. Bu alanda yapılan incelemelerde ele geçen seramik parçalarından Kalkolitik Çağı, Erken Tunç Çağı, Roma ve Bizans Döneminde yerleşim gördüğü anlaşılmaktadır. Göztepe I Höyüğü (Tescil ve Karar No: 05.11.1999-658); köy içerisinde yer almaktadır. Yaklaşık olarak 250×200 m’lik alana yayılmaktadır. Höyükten toprak alınması sonucu tahrip edildiği anlaşılmıştır. Bu alanda yapılan incelemelerde seramik parçalarıyla karşılaşılmıştır. Bu seramik parçalarına bakıldığında burada Kalkolitik Çağ, Erken Tunç Çağ, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde yerleşim gördüğü anlaşılmaktadır. Göztepe II Höyüğü (Tescil ve Karar No: 05.11.1999-658); köye yaklaşık 1 km uzaklıkta, Göztepe-Karaman yolunun kenarında yer almaktadır. Höyük yaklaşık olarak 175×150 m genişliğe 4-5 m…

Hamidiye (Suğla, Tânrıvermiş)
Karaman Ansiklopedisi / 20 Aralık 2016

Karaman merkeze bağlı köy. 37° 19′ 18,9618” kuzey ve 33° 14′ 30,4764” doğu koordinatlarında yer alan köy, Karaman’ın kuzeyinde bulunmaktadır. Ovada kurulan köy, Karaman’a 15,7 km. uzaklıktadır. Köyün bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.036 m’dir. Köy, Dinek, Osmaniye (Yassıören), Beydili, Kızık, Göztepe ve Kılbasan köyleri ile komşudur. Köye 8 km mesafeden daha yakın 6 köy bulunmaktadır. Kılbasan 4,88 km, Göztepe 5,72 km, Kızık 6,56 km, Dinek 7,07 km, Beydili 7,38 km ve Salur 7,91 km’dir. Köyün eski adı “karye-i Tânrıvermiş” idi. Hamidiye Köyü, karye-i Tânrıvermiş kalıntılarının üzerine XX. asrın başlarında tekrar kurulmuştur. Ankara Kadim Kayıtlar Arşivi’nde 565 no.da kayıtlı bulunan Fâtih adına Karaman Eyâleti vakıflarını tespit eden defterde Hisar Mahallesi’nde bulunan Alâeddin Bey Câmii’nin gelirleri arasında “Lârende’nin Tânrıvermiş Karyesi’nde Hoca Reyhan yeri” bulunmaktadır. Aynı defterde; “Tânrıvermiş Karyesi’nde ırmak kenarındaki yerler” Kal’a/ Sultan Câmii’nin gelirleri arasında sayılmıştır. Karye-i Tânrıvermiş; H. 888/ M. 1483 yılı Karaman Vilâyeti’nde vâkıfların kaydedildiği Murâd Çelebi Defteri’nde (İstanbul Taksim Atatürk Kitaplığı, Muallim Cevdet Yazmaları, nr. O. 116/1); şu şekillerde geçmektedir: “Evkâf-ı Nefs-i Lârende ma’a Nevâhi 177- Vâkf-ı Câmi-i Alâeddin Beğ der nefs-i Lârende câmii harab olmuş el’ân vâkf-ı der tasarruf-ı Mevlânâ Hüseyin hatîb-i İmâret-i İbrâhim Beğ be hükm-i pâdişâh-ı âlem-penâh hulide mülkuhu; “zemin-i Hoca İmâm der karye-i Tanrıvermiş…

Yuvatepe (Mercik)
Karaman Ansiklopedisi / 19 Aralık 2016

Karaman merkeze bağlı köy. 37° 17′ 12,0516” kuzey ve 33° 7′ 40,497” doğu koordinatlarında yer alan köy, Karaman’ın kuzeybatısında bulunmaktadır. Ovada kurulan köy, Karaman’a 14,4 km. uzaklıktadır. Köyün bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.019 m’dir. Köy, Eminler, Kılbasan, Çiğdemli (Davgandos) ve Mesudiye (Muhacir Duraydası) köyleri ile komşudur. Köye 8 km mesafeden daha yakın 5 köy bulunmaktadır. Eminler 5,11 km, Çiğdemli (Davgandos) 5,71 km, Mesudiye (Muhacir Duraydası) 6,18 km, Kılbasan 6,54 km ve Kâzımkarabekir Karalgazi 6,81 km’dir. Davda Höyüğü (Tescil ve Karar No: 20.02.2015 – 2606); köy sınırları içerisinde Karaman-Yuvatepe yolunun solunda Karaman’a yaklaşık 15 km uzaklıktadır. Höyük üzerinde çok miktarda Bronz Çağı, Roma ve Bizans dönemlerine ait seramik parçası ile Bizans Dönemi’ne ait mimarî parçalar yer almaktadır. Höyüğün tepe noktasında ise yerli halkın türbe diye adlandırdığı; Cumhuriyet Dönemi’ne ait çevresi tel örgü ile çevrelenmiş moloz taştan ve kerpiç malzemeden yapılmış beton sıvalı, üzeri kırma çatılı yapı ve yakınında tuvalet bulunmaktadır. Karaman ve köylerini araştıran ve bunu kitabında yayınlayan Durmuş Ali GÜLCAN (R. 1319/ M. 1904, Karaman-1996 Karaman), burada “Davda Dede” denilen erişkin bir zâtın mezarının bulunduğunu kaydetmektedir. Höyüğün kuzeybatı cephesine doğru yerleşim izleri devam etmektedir. Höyük çevresinde sulama kanalı hattı geçmektedir. Sulama hattı geçirilirken höyük ve çevresinde tahribat izleri…